De Dry Haringen

Een verdwenen afspanning vol mysteries

Van alle historische gebouwen die ooit het gehucht Gempe vorm gaven, spreekt De Dry Haringen misschien wel het meest tot de verbeelding. Helaas bleef van deze indrukwekkende afspanning slechts een klein gedeelte bewaard, terwijl over haar geschiedenis opvallend weinig geschreven bronnen zijn teruggevonden.

Toch laten de beschikbare documenten en oude schetsen toe om een beeld te vormen van wat ooit een belangrijke pleisterplaats was voor reizigers tussen Leuven, Diest, Aarschot en Tienen.

Een belangrijke halte voor reizigers

De afspanning werd gebouwd in 1686, vlak bij de gemetste brug over de Molenbeek en recht tegenover de Gempemolen. Het gebouw was opgetrokken in de typische ijzerzandsteen die in deze streek veel werd gebruikt.

Dankzij haar ligging op het kruispunt van verschillende belangrijke verbindingswegen groeide De Dry Haringen uit tot een geliefde halteplaats. Reizigers konden er eten, overnachten, hun paarden laten verzorgen en hun reis de volgende dag verderzetten.

In 1773 werd de afspanning uitgebreid met een bijkomend gebouw. Daar bevonden zich onder meer extra slaapzalen, de keuken en een verhoogde eetkamer. Onder dit gedeelte liggen vandaag nog steeds de oorspronkelijke voorraad- en bierkelders. Van het volledige complex is dit het enige gedeelte dat bewaard bleef.

Het oorspronkelijke hoofdgebouw stortte in 1979 in. Jarenlang bleef het puin ter plaatse liggen, waarna verschillende bouwonderdelen, waaronder schouwmantels en dekstenen, geleidelijk verdwenen.

Oude schetsen vertellen meer dan geschreven bronnen

Opmerkelijk is hoe weinig archiefmateriaal over De Dry Haringen bewaard bleef. Oude schetsen van de familie Halflants uit Lubbeek leveren daarom waardevolle informatie op.

Daaruit blijkt onder meer dat de stallingen zich niet achter, maar vóór de afspanning bevonden. Achter het gebouw lag immers de grote stuwvijver van de Gempemolen. Voor de afspanning stonden een grote schuur en de stallingen langs de Molenbeek.

Waar komt de naam 'De Dry Haringen' vandaan?

De oorsprong van de naam blijft tot vandaag onduidelijk.

Tijdens het Ancien Régime kwamen benamingen zoals Drie Koningen, Drie Ringen, Drie Kemels of Drie Haringen wel vaker voor. Het getal drie was bijzonder populair, terwijl de haring meestal verwees naar de vishandel en de belangrijke haringtrafiek tijdens de middeleeuwen.

Huizen met de naam De Drie Haringen bestonden onder meer in Leuven, Tienen, Deventer, Arnhem, Rotterdam en 's-Hertogenbosch, meestal in de buurt van een vismarkt of verbonden met het visambacht.

Een mogelijke verklaring is dat in de afspanning geregeld haring werd geserveerd aan reizigers. Dat zou kunnen aansluiten bij de levendige handel in haring die via de Demer verliep.

Een andere hypothese legt een verband met de bouwkunde. Het woord haring werd vroeger ook gebruikt voor houten pennen waarmee dakconstructies werden verbonden, vergelijkbaar met de haringen waarmee vandaag nog steeds tenten worden vastgezet.

Welke verklaring de juiste is, blijft voorlopig onduidelijk.

Het verhaal is nog niet af

Zoals bij zoveel historische gebouwen blijven ook rond De Dry Haringen nog heel wat vragen onbeantwoord.

Beschikt u over oude foto's, documenten, plannen of familieverhalen over deze verdwenen afspanning? Dan horen wij dat bijzonder graag. Elke nieuwe bron kan helpen om de geschiedenis van De Dry Haringen verder aan te vullen en beter te begrijpen.